Czy można opowiedzieć historię Poznania przez biografie kobiet, które kształtowały jego kulturę, naukę, politykę i życie społeczne? Podczas spaceru „Współczesne Poznanianki” przyjrzymy się losom kobiet, których działalność wykraczała daleko poza granice miasta, choć ich historie wciąż są mocno związane z konkretnymi miejscami na mapie Poznania.
Na trasie spotkamy m.in. reżyserkę Izabellę Cywińską, lekarkę Wandę Błeńską, dyrygentkę Agnieszkę Duczmal, premierkę Hannę Suchocką, tancerkę i choreografkę Ewę Wycichowską, wokalistkę Hannę Banaszak czy Urszulę Sipińską, która z sukcesem połączyła karierę artystyczną i projektową.
Spacer stanowi opowieść o kobietach odważnych, niezależnych i twórczych. O ich sukcesach, wyborach, pasjach i wpływie na miasto, które codziennie mijamy, nie zawsze dostrzegając ukryte w nim historie.
Poprowadzi nas Natalia Goślicka, przewodniczka po Poznaniu i Rogalinie, autorka profilu „Poznańskie Zakamarki”, na którym odkrywa mniej znane historie miasta i jego mieszkanek oraz mieszkańców.
Informacje organizacyjne:
17.10.2026 (sobota), godz. 12:00
Start: przed budynkiem Teatru Nowego, ul. Dąbrowskiego 5
Koniec: Al. Marcinkowskiego 29 (przed budynkiem Uniwersytetu Artystycznego)
Czas trwania: ok. 120-150 minut
Wiek uczestników: 12+
Udział bezpłatny
Bohaterki spaceru:
Izabella Cywińska – zrobiła z teatru przestrzeń wolności.
Izabella Cywińska (1935–2023) należała do artystek, dla których teatr był nie tylko sztuką, ale także rozmową o wolności i odpowiedzialności. W 1973 roku reaktywowała Teatr Nowy w Poznaniu i przez szesnaście lat budowała jego legendę. Stworzyła silny zespół, zapraszała wybitnych twórców i otworzyła scenę na nowe prądy, dialog z publicznością oraz sprawy społeczne. Spektakle Teatru Nowego śmiało komentowały socjalistyczną rzeczywistość. Najgłośniejszym z nich był przygotowany w 1981 roku „Oskarżony: Czerwiec pięćdziesiątsześć”, oparty na świadectwach uczestników Poznańskiego Czerwca. Po wprowadzeniu stanu wojennego Cywińska została internowana na sześć tygodni. W 1989 roku opuściła teatr, aby zostać ministrą kultury i sztuki w rządzie Tadeusza Mazowieckiego. Współtworzyła wówczas podstawy prawne wolnej kultury i reformę, która przekazała zarządzanie teatrami samorządom. Reżyserowała także Teatr Telewizji, filmy i seriale m.in. „Bożą podszewkę”. Dzięki swym działaniom Izabella stała się ikoną niezłomności artystycznej i zaangażowania obywatelskiego. Dziś Teatr Nowy nosi jej imię, przypominając o artystce, która uczyniła z niego jedną z najważniejszych scen w Polsce. W budynku teatru można dziś podziwiać mural przedstawiający artystkę.
Punkt na mapie: Teatr Nowy, ul. Dąbrowskiego 5
Wanda Błeńska – lekarka, która pojechała tam, gdzie najbardziej jej potrzebowano.
Wanda Błeńska (1911-2014) urodziła się w Poznaniu i to tutaj na Collegium Maius przy ul. Fredry rozpoczęła drogę, która zaprowadziła ją do światowej medycyny. W 1934 roku ukończyła Wydział Lekarski Uniwersytetu Poznańskiego. Podczas II wojny światowej była żołnierką Armii Krajowej, działając pod pseudonimem „Szarotka”. Po wojnie zdobyła w Liverpoolu specjalizację z medycyny tropikalnej i wyjechała do Ugandy. W Bulubie nad Jeziorem Wiktorii stworzyła od podstaw nowoczesne centrum leczenia trądu i szkolenia kadr medycznych, którym kierowała przez ponad 40 lat. Jej działalność nie ograniczała się do leczenia. Jej przełomowe metody terapeutyczne, połączone z konsekwentną walką ze społecznym stygmatem choroby, przyniosły jej światowy rozgłos oraz przydomek „Dokta” i „Matka Trędowatych”. Nawet w czasie zagrożenia nie opuszczała swoich pacjentów. Po powrocie do Poznania nadal angażowała się w życie środowiska medycznego i wspierała młodych lekarzy.
Punkt na mapie: Collegium Maius, ul. Fredry 10
Hanna Banaszak – stworzyła własny język polskiej piosenki.
Hanna Banaszak (ur. 1957) to artystka, której głos rozpoznaje się już po kilku taktach: ciepły, aksamitny i pełen emocjonalnych niuansów. Urodziła się w Poznaniu i tutaj stawiała pierwsze sceniczne kroki. Ogólnopolskiej publiczności przedstawiła się w 1976 roku podczas festiwalu w Opolu, a później śpiewała z jazzowym zespołem Sami Swoi. Z czasem stworzyła własny styl, swobodnie łącząc jazz, piosenkę literacką i aktorską, sambę, bossa novę oraz muzykę klasyczną. Współpracowała m.in. z Jerzym Matuszkiewiczem, Zbigniewem Górnym, Jonaszem Koftą, Wojciechem Młynarskim i Januszem Stroblem. Jej interpretacje „Samby przed rozstaniem”, „Mam ochotę na chwileczkę zapomnienia” czy „W moim magicznym domu” należą do najbardziej rozpoznawalnych w polskiej piosence. Za niepowtarzalny styl i dobór repertuaru otrzymała Honorowy Złoty Mikrofon. Swoją wrażliwość rozwija także poza sceną, wydała tomik wierszy i przygotowała autorskie wystawy fotografii. Z Poznania wyruszyła na najważniejsze sceny, ale nadal wraca tu z recitalami, także do klubu Blue Note, gdzie wielokrotnie koncertowała. Wspominała również, że jej dojrzałe podejście do muzyki kształtowało się m.in. w poznańskich klubach muzycznych.
Punkt na mapie: Blue Note, ul. Kościuszki 79
Agnieszka Duczmal – poznańska mistrzyni batuty.
Agnieszka Duczmal (ur. 1946) udowodniła, że podium dyrygenckie nie musi należeć wyłącznie do mężczyzn. Dyrygenturę ukończyła z wyróżnieniem w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Poznaniu, dzisiejszej Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego. Jeszcze jako studentka, w 1968 roku, założyła orkiestrę kameralną, która z czasem przekształciła się w Orkiestrę Kameralną Polskiego Radia Amadeus. Przez 56 lat prowadziła ją od studenckiego zespołu do orkiestry koncertującej na światowych scenach i nagrywającej dziesiątki płyt. Sama jako pierwsza kobieta dyrygowała w mediolańskim Teatro alla Scala. W 1982 roku otrzymała tytuł „La Donna del Mondo”, przyznany za wybitne osiągnięcia w kulturze, sztuce i działalności społecznej. Muzycznym sercem Amadeusa stała się Aula UAM, w której regularnie odbywają się najważniejsze poznańskie koncerty zespołu. W 2024 roku Duczmal przekazała kierowanie orkiestrą swojej córce, dyrygentce Annie Duczmal-Mróz, sama jednak nadal staje za pulpitem. W 2026 roku została uhonorowana Orderem Orła Białego, najwyższym polskim odznaczeniem państwowym.
Punkt na mapie: Aula Uniwersytecka, ul. Wieniawskiego 1
Hanna Suchocka – została pierwszą kobietą na czele polskiego rządu.
Hanna Suchocka (ur. 1946) jako pierwsza kobieta w historii Polski stanęła na czele rządu, było to w roku 1992. Jej droga do polityki prowadziła poprzez prawo. Ukończyła Wydział Prawa i Administracji UAM, którego główną siedzibą było Collegium Iuridicum w tamtym czasie mieszczące przy ul. Święty Marcin 90. Z uczelnią związała całe życie naukowe: obroniła tu doktorat, habilitowała się, wykładała prawo konstytucyjne i kierowała jego katedrą. W okresie transformacji uczestniczyła w budowaniu podstaw demokratycznego państwa jako członkini Komisji Ustawodawczej i Komisji Konstytucyjnej. Później była ministrą sprawiedliwości i prokuratorką generalną, a przez blisko dwanaście lat ambasadorką RP przy Stolicy Apostolskiej. Jej dorobek doceniły cztery uczelnie, nadając jej doktoraty honoris causa. Tradycję publicznego zaangażowania wyniosła z rodziny. Jej babka Anna Suchocka działała w stowarzyszeniach kobiecych i w 1918 roku reprezentowała powiat pleszewski na Polskim Sejmie Dzielnicowym w Poznaniu. Hanna Suchocka poszła jeszcze dalej, przełamując barierę, która zamykała kobietom drogę do najwyższego urzędu w państwie.
Punkt na mapie: Collegium Iuridicum, ul. Święty Marcin 90
Stefania Daniela Cholewczyńska-Derwich – artystka, która stworzyła archiwum poznańskiej bohemy.
Stefania Daniela Cholewczyńska-Derwich (1929–2016) była artystką posiadającą wiele talentów, jednak przez lata pozostawała w cieniu sławnego męża, rysownika Henryka Derwicha. Do Poznania przyjechała w 1950 roku na studia w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych (dzisiejszy Uniwersytet Artystyczny), które ukończyła dyplomem z architektury wnętrz. Projektowała oryginalne meble i wystawy, przygotowywała dekoracje dla kabaretów, malowała i rysowała. Pierwsze ilustracje prasowe opublikowała w „Głosie Wielkopolskim” w 1954 roku. Trzy lata później dołączyła do autorów tygodnika satyrycznego „Kaktus”, dzięki czemu zaliczana jest dziś do zapomnianych matek polskiej karykatury. Przez wiele lat prowadziła także zajęcia plastyczne dla dzieci. Bliscy nazywali ją Daną lub Danutą. Nawet przyszły mąż dowiedział się dopiero podczas ślubu, że jej pierwszym imieniem jest Stefania. Mieszkanie Derwichów było jednym z miejsc spotkań poznańskiej bohemy. Artystka skrupulatnie gromadziła i opisywała zdjęcia, wycinki prasowe oraz pamiątki związane nie tylko z jej życiem prywatnym, lecz także z życiem i działalnością przyjaciół i znajomych, wśród których znajdowało się wiele postaci znaczących dla kultury Poznania. Stworzone przez nią archiwum ocaliło od zapomnienia nie tylko barwny świat artystycznego Poznania, lecz także jej własną historię.
Punkt na mapie: ul. Święty Marcin 49
Maria Rataj (Marianna Rudowicz) – pokazała Poznań od strony jego zapomnianych zaułków.
Maria Rataj, właściwie Marianna Rudowicz (1918–1995), opisała Poznań, którego oficjalny wizerunek przez lata pomijał biedę i społeczny margines. Do Poznania przybyła z Kalisza i początkowo wraz z matką zamieszkała w hotelu przy ul. Święty Marcin skąd zostały wyrzucone. Następnie przez jakiś czas schronienia udzieliła im Pani Zofia mieszkająca w kamienicy, w miejscu której dziś znajdują się poznańskie Alfy, przy ul. św. Marcin. Dzieciństwo spędziła m.in. na Wildzie, doświadczając głodu, bezdomności i przemocy. Utrzymanie rodziny przejęła jako dziewczynka, pracując na straganach, zbierając żywność na wysypisku i chwytając się dorywczych zajęć. Na początku lat 50. zaczęła spisywać swoje wspomnienia. Ponad tysiącstronicowy maszynopis został mocno skrócony i stylistycznie wygładzony. Wydane w 1962 roku „Zaułki grzecznego miasta” i tak wywołały sensację, w ciągu czterech miesięcy sprzedano 10 tysięcy egzemplarzy. Rataj odsłoniła tabu i pisała bez upiększeń o nędzy, przemocy seksualnej, nieheteronormatywnych relacjach, podpisaniu Volkslisty i życiu poznańskiego lumpenproletariatu okresu międzywojennego. W 2007 roku wspomnienia ukazały się ponownie jako „Grzeszne miasto”, w wersji opartej na zachowanym maszynopisie i poszerzonej m.in. o okres okupacji. Przywrócono również wiele usuniętych wcześniej fragmentów oraz surowy język autorki, łączący prostotę, poznańską gwarę i dosadny humor. Jej książka pozostaje wyjątkową opowieścią o mieście widzianym od strony podwórek, baraków i zapomnianych zaułków.
Punkt na mapie: ul. Święty Marcin 64
Ewa Wycichowska – uczyniła z Poznania stolicę tańca współczesnego.
Ewa Wycichowska (ur. 1949) już jako czterolatka postanowiła, że będzie tańczyć. Edukację artystyczną zaczęła od lekcji fortepianu, później ukończyła poznańską szkołę baletową. Została solistką, a następnie primabaleriną Teatru Wielkiego w Łodzi. W 1988 roku wróciła do Poznania i objęła Polski Teatr Tańca, którym kierowała przez 28 lat. Rozwinęła oryginalną formułę teatru łączącego taniec współczesny z dramaturgią, muzyką, sztukami wizualnymi i multimediami. Zapraszała do współpracy najważniejszych choreografów z całego świata, a spektakle zespołu docierały do widzów w czterdziestu krajach na pięciu kontynentach. W 1994 roku zainicjowała Międzynarodowe Warsztaty Tańca Współczesnego, które wraz z festiwalem rozwinęły się w Dancing Poznań i uczyniły miasto miejscem corocznych spotkań tancerzy z całego świata. Jako choreografka stworzyła ponad 80 spektakli, a jako pedagożka kształciła kolejne pokolenia artystów. W 2024 roku Akademia Muzyczna w Łodzi nadała jej pierwszy w Polsce doktorat honoris causa dla tancerki i choreografki. Dzięki Ewie Wycichowskiej Poznań stał się jedną z polskich stolic tańca współczesnego.
Punkt na mapie: Polski Teatr Tańca, ul. Taczaka 8
Urszula Sipińska – zeszła ze sceny, by zacząć karierę od nowa.
Urszula Sipińska (ur. 1947) w latach 60., 70. i 80. XX wieku należała do największych gwiazd polskiej estrady. Zdobyła również wykształcenie architektki wnętrz. Jeszcze jako studentka poznańskiej Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych (obecnie Uniwersytet Artystyczny) zadebiutowała na krakowskim festiwalu piosenki w 1965 roku. Później dała ponad trzy tysiące recitali, sprzedała miliony płyt i stworzyła przeboje, takie jak „Zapomniałam”, „To był świat w zupełnie starym stylu” czy „Mam cudownych rodziców”. Występowała na całym świecie, m.in.: w Meksyku, Tokio, Cannes. Od lat zapowiadała jednak, że po czterdziestce przestanie śpiewać. W 1989 roku, będąc w pełni sił artystycznych, zeszła ze sceny i rozpoczęła drugą karierę. Założyła w Poznaniu studio projektowe i wróciła do zawodu wyuczonego na studiach. Stworzyła ponad 50 realizacji, projektując m.in. wnętrza Centrum Prasowego Międzynarodowych Targów Poznańskich, Collegium Polonicum w Słubicach, a także aranżacje banków, hoteli czy budynków mieszkalnych. Wydała także dwie autobiograficzne książki: „Hodowcy lalek” (2005) i „Gdybym była aniołem” (2010). Sukces osiągnęła zarówno w świetle reflektorów, jak i przy desce kreślarskiej. Historia Urszuli Sipińskiej pokazuje, że zejście ze sceny nie musi oznaczać końca, może być początkiem zupełnie nowego życia.
Punkt na mapie: Uniwersytet Artystyczny, al. Marcinkowskiego 29
Zapraszamy także do udziału w pozostałych spacerach w ramach projektu „Poznanianki. Historie tuż obok nas”
18.10.2026 (niedziela), godz. 12:00 Poznańskie Artystki — prowadzi Małgorzata Maik-Ślisińska (Gosia w Poznaniu)
20.10.2026 (wtorek), godz. 16:30 Nieznane Bohaterki Poznania — prowadzi Joanna Lip (Poznańska kamienica)
24.10.2026 (sobota), godz. 12:00 Poznanianki, które pisały własną historię — prowadzi Jakub Skrzypczak (Fifny Przewodnik)